Γεράσιμος Λιώκης - Βυζαντινή Αυτοκρατορία

Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία από την εποχή της
ίδρυσής της από τον Μεγάλο Κωνσταντίνο (330) ως την
κατάκτησή της από τον Οθωμανό σουλτάνο Μωάμεθ Β΄
(1453) διάνυσε συνολικά 1123 χρόνια. Είναι επομένως
αδύνατο να περιλάβει κανείς σε ένα τόμο κανονικού με-
γέθους τα όσα έγιναν μέσα σε ένα τόσο μεγάλο διάστημα.
Προτίμησα λοιπόν μια πιο εύληπτη προσέγγιση με
αποτέλεσμα να περιορίσω σ’ αυτόν τον τόμο τα γεγονό-
τα με συνοπτική εξιστόρηση, κατανοητή από τον ανα-
γνώστη που θέλει ν’ αναφερθεί κύρια για να επαναφέρει
στη μνήμη του χρονολογίες, πρόσωπα και συμβάντα.
Αισθάνομαι, ότι το Βυζάντιο με έχει αιχμαλωτίσει με
τη γοητεία του. Η μακρά εκστρατεία δυσφήμισης, κυρίως
από τον μεγάλο Άγγλο ιστορικό Edward Gibbon, αλλά
και τον Γάλλο φιλόσοφο Montesquieu, που άρχισε τον
18ο αιώνα, έχει πλέον παρέλθει. Κατά τον 20ο αιώνα η
εικόνα άρχισε ν’ αλλάζει, το ευρύ κοινό εγνώρισε από
κοντά τα μνημεία του Βυζαντίου και η αυτοκρατορία έτυ-
χε και πάλι της οφειλόμενης αναγνώρισης.
Το έργο τούτο αποτελεί και ένα είδος φόρου τιμής.
Ο πολιτισμός μας ποτέ δεν αναγνώρισε επαρκώς το
χρέος του προς την Ανατολική Αυτοκρατορία. Αν δεν
υπήρχε αυτός ο προμαχώνας της Χριστιανοσύνης στην
Ανατολή, ποιά θα ήταν η τύχη της Ευρώπης μπροστά
στα στρατεύματα των βασιλέων της Περσίας τον έβδομο
αιώνα, ή εκείνη των Χαλιφών της Βαγδάτης τον όγδοο
-2-
αιώνα; Τι γλώσσα θα μιλούσαμε σήμερα και σε ποιο Θεό
θα πιστεύαμε; Αλλά και στον πολιτιστικό τομέα το χρέος
μας είναι μεγάλο. Με τις εισβολές των βαρβάρων και την
πτώση της αυτοκρατορίας της Ρώμης, το φως της μά-
θησης είχε σβήσει σχεδόν στην Δυτική Ευρώπη. Όμως
στις όχθες του Βοσπόρου αυτό το φως εξακολουθούσε
να λάμπει και ήταν εκεί που διατηρήθηκε η παλαιά ελλη-
νική κλασική κληρονομιά.
Ο συγγραφεύς δεν προσβλέπει στο να κερδίσει
κάποια αναγνώριση. Απλώς προσπαθεί να παρουσιάσει
αυτή τη μακρόχρονη και σκοτεινή περίοδο της ιστορίας
εύληπτα και περιεκτικά.