Γεράσιμος Λιώκης - Ελλάδα Κατοχή Εμφύλιος

Τα γεγονότα της Εθνικής Αντίστασης και του Εμφύλιου Πολέ-
μου (1941-1949) βρίσκονται ακόμα στο στάδιο της περισυλλογής
των πηγών και του διαλόγου και πολλές φορές καταλήγουν σε α-
ντιφατικά συμπεράσματα. Η βιβλιογραφία χωλαίνει από τα ελλιπή
αρχεία που έχουν δημοσιευθεί ενώ έχουν παρεισφρήσει και πολλά
πλαστά έγγραφα. Πολλοί βασικοί μάρτυρες των κρίσιμων γεγονό-
των της εποχής ήταν απρόθυμοι να αποκαλύψουν πληροφορίες ή
τους ήταν δύσκολο να παραμερίσουν την ιδεολογική τους προκα-
τάληψη. Η Εθνική Αντίσταση υπήρξε δημιούργημα όλου του λαού,
αλλά είχε τις κινητήριες δυνάμεις της, τους πρωτοπόρους της που
την εμψύχωσαν και την κατεύθυναν.
Οι μαρτυρίες και τα τεκμήρια κάποτε αλληλοαναιρούνται, πε-
ριέχουν έντονο προσωπικό στοιχείο που φαλκιδεύει την ιστορία.
Από την μία πλευρά υπάρχουν οι απόψεις της Δεξιάς. Οι πε-
ρισσότεροι ιστορικοί της μεροληπτούν ενώ είναι ανεπίτρεπτο, σήμερα
να γίνεται λόγος για «κομμουνιστοσυμμορίτες». Πάντως ο επονομαζό-
μενος «Δημοκρατικός Στρατός» (1946-49) δεν υπήρξε πόρρωθεν
δημοκρατικός αλλά κατά βάσιν κομμουνιστικός. Έγιναν όμως από
την παράταξη της Δεξιάς απαράδεκτες και βεβιασμένες ενέργειες
όπως μαζικές συλλήψεις, εκτελέσεις και βασανιστήρια σε βάρος
των Αριστερών. Τα γεγονότα αυτά έχουν σφραγίσει βαθύτατα την
μνήμη χιλιάδων Ελλήνων και τα τραύματα που άφησαν είναι ακόμα
νωπά.
Από την άλλη πλευρά η Αριστερά διέπραξε σωρεία πολιτικών
λαθών και επέδειξε ανεπάρκεια να συντονίσει ένα τεράστιο λαϊκό
κίνημα. Οι απόψεις των αριστερών ιστοριογράφων διίστανται:
α) Μερικοί, οι πλέον συνετοί, θεωρούν ότι η αντίσταση έπρεπε
να σταματήσει μετά την Συμφωνία του Λιβάνου (17-20/5/44) όπως
οι Αγγελόπουλος, Ζεύγος, Σβώλος, Τσιριμώκος κ.ά.
4
β) Άλλοι, πλέον ριζοσπαστικοί, προσδιορίζουν το τέλος μετά τη
Συμφωνία της Βάρκιζας (12/2/45), όπως οι Σοφιανόπουλος, Γρη-
γοριάδης, Βουρνάς, κ.ά.
γ) Τέλος, υπάρχουν και οι πλέον φανατικοί, όπως οι Ζαχαριάδης,
Φλωράκης, Βαφειάδης κ.ά., που δέχονται τον Εμφύλιο Πόλεμο πι-
στεύοντας ότι οι Έλληνες δόλια παρεδόθησαν δεμένοι χειροπόδαρα
στις ίδιες αντιδραστικές ή και «μοναρχοφασιστικές» δυνάμεις που ξε-
κίνησαν με την δικτατορία Μεταξά Έτσι δικαιολογούν το πως ανα-
γκάστηκαν «να πάρουν τα βουνά». Δυστυχώς, οι αρχηγοί του ΔΣΕ
αγνοούσαν τις συμφωνίες μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων για την
τύχη της Ελλάδας μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Σοβιετική Ένω-
ση, εξ’ άλλου, έπαιξε ένα οικτρό παιχνίδι παλινωδώντας και εμπαίζο-
ντας τους Έλληνες κομμουνιστές.
Το παρόν βιβλίο γράφτηκε χωρίς ίχνος φανατισμού ή εμπάθει-
ας. Υπάρχει μία προσωπική βίωση των γεγονότων ενός ανθρώπου
– που μολονότι ήταν πολύ νέος – έζησε τα γεγονότα πολύ κοντά.
Προχώρησα με πολύ περίσκεψη. Καταγράφοντας τις ημερομηνίες,
τα γεγονότα και τους πρωταγωνιστές. Αποφεύγεται η κριτική του
συγγραφέα ή τελεσίδικες διαπιστώσεις. Παρατίθενται απόψεις
προσώπων που πρωταγωνίστησαν την περίοδο αυτή που εξι-
στορείται, καθώς και κρίσεις ιστορικών και από τις δύο παρατάξεις.
Προσφέρεται για άντληση συμπερασμάτων.
Πιστεύω πως ο αναγνώστης θα διαμορφώσει μόνος του τη δική
του άποψη.