Rafels aan de rechtsstaat

Nog niet zo lang geleden leken de rechtsstaat en de grondwet onaantastbaar. Alle Nederlanders waren gelijk en het verbod op discriminatie was boven elke twijfel verheven. Iedereen kreeg een eerlijk proces, zelfs terroristen, en niemand had het over de doodstraf. Verworven rechten werden niet aangetast, hoor en wederhoor was vanzelfsprekend en iedereen had een privédomein. Maar de laatste jaren brokkelt de rechtsstaat meer en meer af. Gemeenschappelijkheid neemt drastisch af en de nadruk ligt juist vaker op verschil en ongelijkheid. In het van vrijheid en gelijkheid doordrongen Amerika dingt een openlijk racistische kandidaat naar het presidentschap, maar ook in Nederland staan grondprincipes als de welvaartsstaat onder druk. Trial by (social) media wordt geleidelijk de norm, en maatschappelijke onrust het nieuwe alibi om regels stante pede aan te passen. De waarden van de rechtsstaat worden steeds meer sluitpost ten behoeve van snel resultaat en politiek draagvlak, aldus de Raad van State in zijn laatste jaarverslag. Zijn we onze principes kwijtgeraakt? Hebben we geen geduld meer voor rechtvaardigheid? Of is de rechtsstaat niet meer van deze tijd?