Digters van Dertig

"Digters van Dertig" deur D. J. Opperman is 'n studie oor die vernuwing van die Afrikaanse poësie omstreeks die jare dertig. Oorspronklik 'n D.Litt.-proefskrif aan die Universiteit van Kaapstad, getiteld "Die Vernuwing van Dertig in die Afrikaanse Poësie", is die titel vir algemene publikasie verander.

Die studie se doel is om die vernuwing van Dertig in die Afrikaanse poësie na te gaan, die prikkels en bronne daarvan te identifiseer, die samehang van die digkuns vas te stel, die chronologie van die digters te bepaal, gemeenskaplike trekke histories aan te dui, 'n oorsig van die Beweging van Dertig te gee, en die ontwikkelingsgang van die vernaamste Dertigers (I. D. du Plessis, C. M. van den Heever, N. P. van Wyk Louw, Uys Krige, W. E. G. Louw en Elisabeth Eybers) afsonderlik te bespreek en die waarde van hul werk te bepaal.

Opperman identifiseer twee hoofsoorte prikkels vir die vernuwing van Dertig: dié binne die algemene situasie en dié binne die letterkundige situasie. Die algemene situasie behels die politieke en maatskaplike veranderinge in Suid-Afrika na die oorwinning van die Nasionale Party in 1924 en die erkenning van Afrikaans in 1925. Die Afrikaner het 'n regerende volk geword, wat gelei het tot 'n strewe na volwassenheid en selfstandigheid op alle gebiede, insluitend kuns. Die Derde Afrikaanse Beweging het ten doel gehad om agterstande in te haal en gelykwaardigheid met ander Westerse kultuurvolke te bereik. Dit het 'n oorgang van 'n apologetiese na 'n kritiese houding meegebring. Die belangrikste rede vir die vernuwing van Dertig is die "nugtere biologiese feit" dat 'n groot aantal begaafde persone tussen 1900 en 1915 gebore is. Die Tweede Vryheidsoorlog word uitgelig as 'n skeidslyn wat die ouer geslag digters van die Dertigers skei. Die Dertigers het in 'n wordende, verstedelikte en nywerheidswêreld grootgeword, anders as die landelike wêreld van hul voorgangers. Hulle het vroeër stedelinge geword en 'n nuwe liefde vir die stad en nuwe temas soos die "eksotiese" en "bose" stadslewe ontwikkel. Hul intieme omgang met Engels en die Engelse letterkunde, ondanks anglisering, het ook 'n belangrike rol gespeel, aangesien die meeste van hulle aan Engelse skole en universiteite studeer het. Die nuwe belangstelling in musiek, voordragkuns en veral die beeldende kuns (impressionisme, ekspressionisme, Pre-Rafaeliete) het ook die Dertigers se poësie beïnvloed. Die boek bespreek ook die digter se groter belangstelling in filosofieë, godsdiens (bv. panteïsme, evolusieleer, eksistensialisme), en politieke ideologieë (Bolsjewisme, Fascisme, Nasionaal-Sosialisme), wat nuwe vrae en spanninge in hul werk teweeggebring het. Die jare van die Smeltersparty, die Spaanse Burgeroorlog en die Tweede Wêreldoorlog het 'n nuwe bitterheid en 'n ander soort strydvers tot gevolg gehad.

Wat die letterkundige situasie betref, het voorgeskrewe boeke en bloemlesings van Afrikaanse digters soos Celliers, Totius en Leipoldt 'n vormende invloed gehad. Die Dertigers het besef dat sekere temas en behandelingswyses vir hulle uitgesluit was as hulle nie in herhaling wou verval nie; hulle moes 'n hoër peil bereik as hul voorgangers. Die invloed van Jan F. E. Celliers as tegnikus en beoefenaar van 'n vryer vers, Totius se mymerende vers, en veral C. Louis Leipoldt, wat Afrikaanse poësie van die "saak" losgemaak het, word uitgelig. Leipoldt se *Oom Gert Vertel en ander Gedigte* en *Uit Drie Wêrelddele* was van groot betekenis. Hoewel die invloed van Eugène N. Marais minder regstreeks was, word die Twintigers as 'n voorspel tot Dertig beskou, met figure soos A. D. Keet, A. G. Visser en Toon van den Heever. 'n Sleutelbron van vernuwing was die Dertigers se ontvanklikheid teenoor die Europese poësie, wat 'n leemte in die Afrikaanse poësie, soos liefdesgedigte en intieme belydenisse, gevul het. Figure soos Jacques Perk en Albert Verwey, asook die Tagtigers in Nederland, het 'n belangrike invloed gehad, veral op die ontwikkeling van sonnette en die "heroïese indiwidualisme".