Kern en tooi

"Kern en Tooi: Kroniek van die Afrikaanse Lettere 1951-1960," is 'n versameling van Antonissen se kritieke en kritiese beskouings oor sowat 'n honderdtal Afrikaanse literêre werke en spesifieke literêre voorvalle wat tussen 1951 en 1960 plaasgevind het. Die meeste van hierdie stukke het oorspronklik in die tydskrif *Standpunte* verskyn. Antonissen verduidelik dat die bundel nie 'n volledige kroniek van die dekade is nie, aangesien hy nie alle werke bespreek het nie, maar wel die belangrikstes. Sekere oorspronklike kronieke is ook weggelaat omdat die betrokke werke en gebeurtenisse reeds meer uitvoerig in sy boek *Die Afrikaanse Letterkunde van aanvang tot hede* behandel is. Die hoofdoel van "Kern en Tooi" is om die karakteriseringe en oordele wat in laasgenoemde boek kort gehou moes word, met bewysmateriaal en -voering te motiveer. Die artikels in die bundel is in die volgorde van hul ontstaan gerangskik.

Die inhoudsopgawe van die boek is omvattend en georganiseer volgens tematiese hoofstukke. Dit sluit onder meer hoofstukke in soos "Die ek in wankel ewewig" (bl. 1), "Die mag van die woord" (bl. 8), "Dissertasies, gedigte en digters" (bl. 17), "Middelmaat" (bl. 31), "Tweërlei tweeklank" (bl. 38), "Toets en teëtoets" (bl. 46), "Nòg psalmberymer nòg psalmberyming" (bl. 53), en "Aanhef en terugblik" (bl. 57). Die boek bevat ook hoofstukke oor spesifieke literêre vorme en skrywers, soos "Geboorte van die tragedie uit die gees van die poësie" (bl. 74), "Parodieë" (bl. 90), "Jochem van Bruggen (+22 Mei 1957)" (bl. 156), "Debutante" (bl. 161), "Drie dramas - drie wêrelde" (bl. 176), en "Essayistiese literatuur" (bl. 199). Dit sluit af met 'n chronologiese tabel van behandelde werke en 'n register van persone, werke, tydskrifte en uitgewers.

In die hoofstuk "Die ek in wankel ewewig" bespreek Antonissen Ernst van Heerden se digwerk, spesifiek *Die Sewe Vrese* (1951) en *Die Bevryding* (1952). Hy merk op dat in *Die Sewe Vrese*, die wil tot selfbevestiging, wat voorheen prominent was, oorvleuel word deur vrees. Hierdie verskuiwing lei tot 'n waarneming van die wêreld as ontliggaam, gekenmerk deur punte, lyne en vlakke, en 'n beperkte kleurspektrum van wit en swart. Antonissen ontleed hoe die draaibeweging en sirkels in gedigte soos "Fietswedren" die bewussynsinhoud van vrees en 'n poging om ewewig te bewaar simboliseer. Hy kritiseer die digter se neiging om sy "ek" op die voorgrond te stoot en tegniese foute, maar beskou *Die Sewe Vrese* as 'n aansienlike vordering vir Van Heerden se poësie. Wat *Die Bevryding* betref, beskryf Antonissen dit as 'n "bespieëlend-epiese fantasie" met 'n skraal verhalende element en 'n onduidelike "sin". Hy interpreteer die simboliek as 'n menselewe wat van eiegeregtigheid na deemoed beweeg, maar te laat om 'n nuwe lewe te begin voor die dood. Hy kritiseer die gedig se "spookagtige" indruk, gebrek aan ruimtelike volume en tydskontinuïteit, en die gebruik van "kragwoorde".

Die hoofstuk "Die mag van die woord" begin met Antonissen se diepgaande reaksie op 'n radio-opvoering van N. P. van Wyk Louw se *Germanicus*, wat hom diep ontroer en tot insig in die tragiek van die menswees genoop het. Hy vergelyk *Dias* (1952) met *Germanicus* en sien *Dias* as 'n stuk met beperkter afmetings, maar ewe volkome in sy openbaring van menslikheid. Antonissen bespreek die konsep van "afmeting" in drama en argumenteer dat 'n kort gedig of monoloog 'n volledige menslikheid kan openbaar. Hy ontleed Dias se sekerheid wat wankel tydens die storm, sy wanhoop aan God, en sy uiteindelike terugkeer na vertroue met berou, wat sy groei van oormoed na ootmoed simboliseer. Hy prys Louw se dramatiseringsvermoë en die "kragtige dramatiek" in die vers. Die tweede deel van hierdie hoofstuk bespreek I. D. du Plessis se essaybundel *Die Mag van die Woord* (1952). Antonissen merk op dat Du Plessis se essays die posisie van die kunstenaar, die taak van skrywer en kritikus, en wanbegrippe oor "duister kuns" en "skerp kritiek" behandel. Hoewel hy herhaling en soms onvolledigheid in die essays kritiseer, erken hy die waarde van Du Plessis se uitsprake oor selftevredenheid en die belang van eerlike kritiek vir die kuns.