Slaat op den trommele

De samenstellers van het "Vrij Nederlands liedboek" meenden in 1944 dat dit clandestien gedrukte werk "het vrije en fier kloppende hart kan sterken in een strijd, die op zijn tijd gediend is met een lied". Daarmee is een der belangrijkste bestaansredenen genoemd van de anonieme "geuzenliederen" die opriepen tot verzet, de gevallen strijders eerden, de vijand en zijn handlangers bespotten, en de dappereverzetsdaden bezongen. De naam "geuzenlied" herinnert aan onze allereerste vrijheidsstrijd uit de zestiende eeuw. Hoe die naam is ontstaan, hoe de eerste geuzenliederen ontstonden en hoe ze werden verenigd tot een geuzenliedboek, bespreekt Dr. H. Bruch in de inleiding bij zijn "literaire verkenning" van een aantal klassieke geuzenliederen. Hoofdmoot is daarbij een diepgaande behandeling van het geuzenlied dat al vroeg verschillende vertalingen kreeg en uiteindelijk het Nederlandse volkslied zou worden. Voor wie er nog niet van overtuigd was, blijkt uit deze "literaire verkenning" opnieuw dat het Wilhelmus een van de mooiste historische gedichten uit de Nederlandse letterkunde is. (beschrijving door Martien J.G. de Jong op het omslag)